Informacja publiczna to każda informacja o sprawach publicznych. Pytać można o pieniądze, decyzje, umowy, procedury i działania osób pełniących funkcje publiczne.
Ustawa mówi: każda informacja o sprawach publicznych jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu (art. 1 ust. 1 UDIP). Ustawa wylicza kategorie w art. 6 ust. 1, m.in. polityka wewnętrzna, podmioty publiczne i zasady ich działania, dane publiczne oraz majątek publiczny.
Prawo obejmuje trzy uprawnienia (art. 3 ust. 1): uzyskanie informacji, wgląd do dokumentów urzędowych oraz wstęp na jawne posiedzenia organów wybieranych w powszechnych wyborach (np. rady gminy).
Przykłady pytań, które warto zadawać
- Pieniądze: wydatki gminy na konkretne zadanie, faktury i umowy, wynagrodzenia i nagrody osób na stanowiskach publicznych, dotacje dla organizacji.
- Decyzje: kto i kiedy podjął decyzję, na jakiej podstawie, jakie dokumenty ją poprzedzały.
- Majątek: wykaz nieruchomości gminy, sprzedaż i dzierżawy, rozliczenia spółek komunalnych.
- Procedury: zasady przyznawania świadczeń, regulaminy, zarządzenia, kryteria naboru.
- Rada: listy obecności, głosowania imienne, protokoły, nagrania sesji, interpelacje i odpowiedzi.
- Spółki publiczne: umowy, zamówienia, wynagrodzenia zarządu i rady nadzorczej.
Gotowa lista pytań znajduje się w materiale na naszej stronie.
Co nie jest informacją publiczną?
Sądy odróżniają fakty od opinii. Informacja publiczna dotyczy faktów i dokumentów, które organ posiada. Pytanie o intencje, prognozy, opinie lub o stworzenie nowego dokumentu często bywa kwalifikowane jako żądanie spoza ustawy. W orzecznictwie wskazuje się, że informacja musi istnieć w formie zmaterializowanej, a organ nie ma obowiązku jej wytwarzać (stanowisko WSA przytaczane w sprawach NSA; Brak potwierdzonej sygnatury w materiale roboczym).
Uwaga: Sformułuj pytanie o fakt lub dokument („proszę o kopię…”, „proszę o wskazanie kwoty…”). Unikaj pytań w stylu „dlaczego burmistrz zdecydował…”, jeśli nie ma dokumentu z uzasadnieniem. Zamiast tego poproś o dokumenty, które decyzję poprzedzały.
W praktyce: Osoby pełniące funkcje publiczne nie mogą powołać się na ochronę prywatności w zakresie informacji związanych z pełnieniem funkcji (art. 5 ust. 2 UDIP).
Podstawa prawna: UDIP art. 1 ust. 1, art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1; Konstytucja art. 61 ust. 1 i 2.
O autorze
